Απαρεμφατική σύνταξη

Η απαρεμφατική σύνταξη είναι μορφή πλαγίου  λόγου κρίσεως. Ο πλάγιος λόγος κρίσης, κύρια πρόταση με Οριστική, ακολουθεί λεκτι­κά, γνωστικά, δοξαστικά ρήματα.

Για να μετατρέψουμε μια κύρια πρόταση κρίσης σε πλάγιο λόγο, δουλεύουμε ως εξής:

α)Παίρνουμε το ρήμα εξάρτησης και το βάζουμε στην αρχή. β)Παίρνουμε το υποκείμενο του ρήματος της πρότα­σης κρίσης και το τρέπουμε σε αιτιατική(μαζί με τους προσδιορισμούς του, αν υπάρχουν) χωρίς να πειράξουμε τον αριθμό του.

γ)Παίρνουμε το ρήμα της πρότασης και το τρέπουμε σε απαρέμφατο του ίδιου χρόνου και της ίδιας φωνής, το οποίο θα έχει υποκείμενο την αιτιατική.

-Οριστ. Ενεστ.-Πρτ. = απαρμφ ενεστ.

-Οριστ. Πρκ. - Υπερσ. = απρμφ. πρκ.
-Οριστ. Μέλ. - Σ. μέλ. = απρμφ. μέλ.

Προσοχή!

Αν το ρήμα εξάρτησης είναι λεκτικό, προσωπικό, παθητικό (dicor, feror) ή δοξαστικό, προσωπικό, παθητικό (credor), τότε ισχύει το φαινόμενο του Λατινισμού, (ταυτοπροσωπία χωρίς δήλωση του υποκειμένου του απαρεμφάτου) οπότε το υποκείμενο δεν μετατρέπεται σε Αιτιατική αλλά παραμένει σε Ονομαστική.

Η μετατροπή συνε­πάγεται μεταβολές και των διάφορων αντωνυμιών:
α) Οι προσωπικές και κτητικές αντωνυμίες 1ου προσώπου (ego, meus) μετατρέπονται σε 3ου προσώπου (se, suus) αντίστοιχα. Αν όμως χρειάζεται να δηλωθεί αυτοπάθεια ή αν χρειά­ζεται να δηλωθεί αντίθεση, η ego μπορεί να με­τατραπεί σε ipse και η meus σε γενική ipsius.

β) Οι αντωνυμίες του 2ου προσώπου (tu, tuus) γί­νονται ille, illius.

γ) Οι hic, iste, ille  μεταβάλλονται σε is ή ille

Η αναφορική αντωνυμία qui-quae-quod στην αρχή περιόδου ή ημιπεριόδου ισοδυναμεί με την δεικτική is-ea-id και εισάγει κύρια πρόταση. Προσέχουμε να την μετατρέψουμε.

Εφαρμογή

Μάθημα 21

Με εξάρτηση Servius tradidit να μετατραπούν οι προτάσεις  στον Πλάγιο λόγο:

Galli everterunt urbem Romam.

Camillus absens dictator est factus.

Is Gallos iam abeuntes secutus est.

quibus interemptis aurum omne recepit.

Quod illic appensum civitati nomen dedit.

..nam Pisaurum dicitur…

Post hoc factum rediit in exilium…

Μάθημα 24

Με εξάρτηση Nasica dicit….

Homo es impudens

…ancillae tuae credidi te domi non esse

Με εξάρτηση Scriptor dicit….

exclamavit Nasica se domi non esse…

Μάθημα 25

Με εξάρτηση Cato dicit..

Tam prope a muris habemus hostem.

Με εξάρτηση Plinius dicit..

Statimque sumptum est Punicum bellum tertium.

Cato attulit quodam die in curiam ficum praecocem ex Carthagine..

Μάθημα 27

Με εξάρτηση Scriptor dicit…

devertit ad eum.

Accius tragoediam suam ei desideranti legit.

Με εξάρτηση Accius dixit…

meliora enim fore spero…

neque id me sane paenitet

post fiunt mitia et iucunda;

Μάθημα 29

Με εξάρτηση Scriptor dicit…

homo quidam ei occurrit corvum tenens ;

eum instituerat haec dicere :

itaque viginti milibus sestertium eum emit.

sutor dicere solebat

Με εξάρτηση Sutor dicitur…

Oleum et operam perdidi

Caesar dicitur

Domi satis salutationum talium audio.

Μάθημα 31

Με εξάρτηση Scriptor dixit

Bello Latino T.Manlius consul…natus….praefuit.

Tum adulescens viribus suis confisus et cupiditate pugnandi permotus….ruit.

et fortior hoste, hasta eum transfixit et armis spoliavit.

Μάθημα 34

Με εξάρτηση Sciptor dicit

Tum Scipio praesidium domesticorum…conlocavit

is fores reserari eosque intromitti iussit.

Μάθημα 36

Με εξάρτηση Scriptor dixit

Manius Curius Dentatus maxima frugalitate utebatur.

Samnitium divitias contempsit et Samnites paupertatem eius mirati sunt.

Μάθημα 38

Με εξάρτηση Cicero dixit

Caecilia, uxor Metelli, ipsa fecit omen.

cum sororis filia persedebat expectabatque

Tandem puella, longa mora standi fessa, rogavit materteram

Με εξάρτηση Caecilia dixit puellae:

«ego libenter tibi mea sede cedo»

Hoc dictum paulo post res ipsa confirmavit

Με εξάρτηση Scriptor dixit

Nam mortua est Caecilia

postea is puellam in matrimonium duxit

Μάθημα 42

Με εξάρτηση Cicero dixit

Nonnulli sunt in hoc ordine

qui spem Catilinae….aluerunt

Nunc intellego neminem tam stultum fore

Μάθημα 43

Με εξάρτηση Mater dicit

«intra illa moenia domus ac penates mei sunt, mater coniunx liberique».

Ego nihil iam pati possum nec diu miserrima futura sum :

at contra hos aut immatura mors aut longa servitus manet.

Μάθημα 44

Με εξάρτηση Cicero dixit

Haec est tyrannorum vita

nullus locus amicitiae eis est.

Coluntur tamen simulatione…ad tempus.

Tum intellexi

Μάθημα 45

Με εξάρτηση Scriptor dixit

Caesar ex captivis cognoscit

Tum cuidam ex equitibus Gallis persuadet

Curat et providet

Gallus, periculum veritus, constituit

Haec casu….adhaesit et tertio post die…conspicitur et ad Ciceronem defertur.