Μετατροπή μετοχής σε δευτερεύουσα πρόταση

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

Εισαγωγή: quod, quia, quoniam

Έγκλιση: 1. οριστική: όταν η αιτιολογία είναι αντικειμενική.

2. υποτακτική: όταν η αιτιολογία είναι υποκειμενική.

3. cum ο αιτιολογικός με       υποτακτική   όταν  η   αιτιολογία  είναι αποτέλεσμα εσωτερικής λογικής διεργασίας.

Χρόνος: μετοχή ενεστώτα (σύγχρονο)      1. Ενεστώτας, όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής είναι αρκτικός χρόνος.

2. Παρατατικός, όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής είναι ιστορικός χρόνος.

μετοχή παρακειμένου (προτερόχρονο) 1. Παρακείμενος, όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής    είναι αρκτικός χρόνος.

2. Υπερσυντέλικος, όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής είναι ιστορικός χρόνος.

μετοχή μέλλοντα (υστερόχρονο)      1. Ενεστώτας (ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας), όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής είναι αρκτικός χρόνος.

2. Παρατατικός (ενεργητικής περιφραστικής συζυγίας), όταν το ρήμα εξάρτησης της μετοχής είναι ιστορικός χρόνος.

Παραδείγματα:

Μάθ. 21: Quod illic appensum civitati nomen dedit.

Μάθ. 24: Tum Ennius indignatus…inquit.

Μάθ. 27: Accius tragoediam suam ei desideranti legit.

Accius tragoediam suam ei, quod desiderabat ή cum desideraret, legit.

Μάθ. 31: Tum adulescens, viribus suis confisus et cupiditate pugnandi permotus, iniussu……ruit.

Μάθ. 38: Tandem puella…fessa… rogavit.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

Εισαγωγή: etsi, tametsi, quamquam

Έγκλιση: οριστική.

Χρόνος: όμοια με την αιτιολογική μετοχή, εφαρμόζουμε δηλαδή την ακολουθία των χρόνων.

Μάθ. 21: Camillus…absens dictator est factus.

Camillus, etsi aberat, dictator est factus.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

   Οι απόλυτες μετοχές που συναντάμε στα κείμενα είναι χρονικές μετοχές παρακειμένου. Αυτό σημαίνει πως αν θελήσουμε να τις αναλύσουμε σε χρονικές προτάσεις αυτές θα δηλώνουν το προτερόχρονο, οπότε θα έχουμε postquam, simul, ubi, ut + οριστική παρακειμένου ή cum ιστορικό + υποτακτική υπερσυντελίκου. Το υποκείμενο της μετοχής γίνεται αντικείμενο σε Αιτιατική. Η μετοχή μετατρέπεται σε ρήμα ενεργητικής φωνής, γιατί έχουμε ιδιάζουσα ή νόθη αφαιρετική απόλυτη.

Μάθ. 21: Galli deletis legionibus Romanorum everterunt…

Galli, cum …………………………………………………….., everterunt.

Galli, postquam ………………………………………………, everterunt.

quibus interemptis aurum omne recepit.

cum  (Camillus)…………………………………….., aurum omne recepit.

 Ubi (Camillus)………………………………, aurum omne recepit.

Μάθ. 29: Audita salutatione Caesar dixit.

Caesar, cum……………………………………………………………., dixit.

Caesar, ut……………………………………………………………….., dixit.

Μάθ. 34: praedones abiectis armis, appropinquaverunt.

praedones,………………………………………………, appropinquaverunt.

praedones, simul………………………………………, appropinquaverunt.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΗΜΜΕΝΗΣ ΧΡΟΝΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

μετοχή ενεστώτα 1. cum (ιστορικός ή διηγηματικός) + υποτακτική παρατατικού μετά από ιστορικό χρόνο.

(σύγχρονο)     2. dum + οριστική ιστορικού ενεστώτα ή παρατατικού (συνεχιζόμενη πράξη στο παρελθόν).

                             3.dum, quoad, quamdiu + οριστική χρόνου ίδιου με το χρόνο του ρήματος εξάρτησης της μετοχής (παράλληλη διάρκεια).

μετοχή παρακειμένου 1. cum (ιστορικός) + υποτακτική υπερσυντελίκου.
(προτερόχρονο)                2. ut, ubi, simul, postquam, cum primum + οριστική παρακειμένου (προτερόχρονο στο παρελθόν).Δεν αλλάζουμε τη φωνή.

Μάθ. 21: Brenno duce Ga11i...everterunt. (Ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη/σύγχρονο)
α) Cum Brennus dux esset, Galli...everterunt. 

β) Dum Brennus dux est, Galli...everterunt. 

Is Gallos iam adeuntes secutus est. (σύγχρονο)   
α) Is Gallos iam, cum…………………………………, secutus est.  

β) Is Gallos iam, dum…………………………………, secutus est.

unde tamen rogatus reversus est. (προτερόχρονο)   

α) unde tamen, cum………………………………………., reversus est.   

β) unde tamen, simul………………………………………, reversus est.   

Μάθ. 25: Cato...ostendens  (ficum) patribus...inquit. (σύγχρονο)    

α) Cato..., cum……………………………………..(ficum),   patribus...inquit.

β) Cato..., dum……………………………………..(ficum),   patribus...inquit.

Μάθ. 43: Non tibi ingredienti…ira cecidit? (σύγχρονο)    

α) Non tibi, cum……………………………………..,ira cecidit?     

β) Non tibi, dum……………………………………..,ira cecidit?     

Μάθ. 44: quod Tarquinium...ferunt exulantem. (σύγχρονο)     

α) quod Tarquinium...ferunt, dum…………………………...

ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΝΑΦΟΡΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

Εισαγωγή: αναφορική αντωνυμία qui, quae, quod, της οποίας το γένος και ο αριθμός καθορίζονται από την προσδιοριζόμενη λέξη και η πτώση από τη συντακτική θέση της αντωνυμίας στη δευτερεύουσα πρόταση ή αναφορικό επίρρημα.

Έγκλιση: οριστική, εκτός αν η πρόταση λειτουργεί στα πλαίσια του πλαγίου λόγου, οπότε βάζουμε υποτακτική.

Χρόνος: όμοια με την αιτιολογική μετοχή, εφαρμόζουμε δηλαδή την ακολουθία των χρόνων.

Μάθ. 21: …propter Veientanam praedam non aequo iure divisam dictator est factus.

propter Veientanam praedam, quae non divisa erat aequo iure, dictator est factus.

Μάθ. 24: eique ab ostio quaerenti Ennium ancilla dixisset…

Μάθ. 29: …homo quidam ei occurrit corvum tenens.

Μάθ. 31: …T. Manlius consul nobili genere natus…praefuit.

Mάθ. 36: cum ad eum magnum pondus auri publice missum attulissent…

Mάθ. 38: …dum aliqua vox congruens proposito audiretur.

Mάθ. 42: …coniurationemque nascentem non credendo confirmaverunt.

Mάθ. 45: … epistulam conscriptam Graecis litteris mittit.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΥΠΟΘΕΤΙΚΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ

   Η υποθετική μετοχή που συναντάμε στην ύλη είναι αφαιρετική απόλυτη και λειτουργεί στα πλαίσια του πλαγίου λόγου, εφόσον η απόδοσή της είναι μια δευτερεύουσα βουλητική πρόταση.

Μάθ. 45: providet ne, intercepta epistula, nostra consilia ab hostibus cognoscantur.

Υπόθεση: si + υποτακτική Παρακειμένου (si intercepta sit).

Απόδοση: υποτακτική Ενεστώτα (ne…cognoscantur).

Μετατροπή στον ευθύ λόγο:

Υπόθεση: si + οριστική Συντελεσμένου Μέλλοντα ή Μέλλοντα (si intercepta erit ή intercipietur)

Απόδοση: ne cognoscantur: απαγορευτική υποτακτική ή non cognoscentur: οριστική Mέλλοντα.  Άρα έχουμε Α΄είδος, ανοιχτή υπόθεση στο μέλλον.